BİR SEVGİ, BİR  AĞAÇ VE YÜRÜTÜLEN BİR KÖŞK’ÜN HİKAYESİ  

(BU OLAY, DÜNYA TARİHİNDE BİR BİNANIN RAYLAR ÜZERİNDE TAŞINDIĞI İLK OLAYDIR VE TÜRK İNSANININ İSTERSE NELER YAPABİLECEĞİNİN AÇIK BİR İSPATIDIR.)

 

a

Yürüyen Köşk, cumhuriyetimizin kurucusu Atatürk’ün Yalova ziyareti sırasında yaptırdığı iki katlı, dörtgen planlı, ahşap, karkas küçük bir yapıdır.

Atatürk Yalova’ya ilk 19 Ağustos 1929 gün gelmiş, Termal ve Baltacı Çiftliği’ni gezmişti. 20 Ağustos 1929 günü ise Millet Çiftliği, Termal ve Koru’ya bir gezi yapmış ve İstanbul’a dönmüştü. 21 Ağustos 1929 günü Dolmabahçe’den Ertuğrul Yatı’yla Yalova’ya doğru hareket etti. Amacı deniz yoluyla Yalova’ya çıkmak ve daha sonra kara yoluyla Bursa’ya geçmekti. Bu yat gezintisi sırasında günümüzde Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü olan Millet Çiftliği açıklarından geçerken sahildeki heybetli çınar ağacı dikkatini çeker. Yatı durdurtan Atatürk tekne ile karaya çıkar. Çınar ağacının muhteşem görüntüsüne hayran kalır ve bu civarda bir köşk yapılmasını ister.

Köşkün yapım çalışmalarına hemen başlanır ve o zamanın haberlerine göre Atatürk’ün “Köşk yapılsın!” dediği 21 Ağustos 1929 tarihinden 22 gün sonra 12 Eylül 1929 tarihinde tamamlanır.

a

Atatürk 1930 yılında (tahminlere göre haziran ayında ) bir gün köşke gittiğinde çalışanlar çınar ağacının dallarının çatıya vurduğunu, çatı ve duvara zarar verdiğini söylediler ve çınarın uzayan dallarını kesmek için Atatürk’ten izin istediler. Atatürk ise çınar ağacının dallarının kesilmesi yerine binanın tramvay rayları üzerinde biraz ileriye alınmasını emretti.

“AĞAÇ KESİLMEYECEK, BİNA KAYDIRILACAK!”

Çevreyi koruma amacıyla gerçekleştirilecek olan bu görev İstanbul Belediyesi’ne verildi. Fen işleri Yollar Köprüler şubesi sorumluluğu üstlendi. Başmühendis Ali Galip ALNAR ve yardımcı elemanları Yalova’ya gelerek çalışmaya başladı. İlk olarak bina çevresinde bulunan toprak büyük bir itina ile kazılarak binanın temel seviyesine inildi. İstanbul’dan tramvay rayları getirildi ve bu raylar binanın temeline yerleştirildi. Daha sonra santim santim yapılan çalışmalarla bina bu rayların üzerine oturtuldu. Sıra köşkü “yürütmeye” gelmişti.
Köşkün yürütülmesi işlemi iki safhada gerçekleştirildi. 8 Ağustos Cuma günü yapının teras bölümü yani o sıralarda toplantı salonu olarak kullanılan üç tarafı camlarla kaplı bölüm kaydırıldı. Diğer iki gün içerisinde de ana bina raylar üzerinde 4.80 kadar doğuya kaydırıldı. Yapılan bunca işlem sonucu köşk yıkılmaktan, çınar ağacı kesilmekten kurtuldu ama olayın derinlerinde sarsılmaz bir çevre sevgisi yüreklere işlenmişti.

a


a


a


a


a


a


a


a


a


a

a


İnsanın kulağına masal gibi gelen bu olayla Atatürk aslında Türk Milleti’ne bir mesaj vermek istemişti. Yapılan bunca işlem ve verilen onca emek sadece bir köşkü yürütmek için değil çevrenin önemini ve doğanın değerini insanlara gösterebilmekti. Çünkü Atatürk için köşkü yıkıp yerine yenisini yapmak daha kolaydı. Ama eğer öyle yapılsaydı Türk Milleti’ne çevrenin önemine dair harika bir anı miras kalmayacaktı.

Atatürk 11 Haziran 1937'de şahsına ait bütün taşınamaz mallar gibi bu Köşkü de Türk Milletine bağışlar.
Diğer tüm köşkler gibi 'Yürüyen Köşk'de halen müze olarak korunmaktadır.
Atatürk'ün bir dalının bile kesilmesini istemediği Ulu Çınar ve yanındaki köşk, ağaç sevgisi ve çevre bilincinin de bir anıtı olarak ziyaretçilerini beklemektedir.

Yürüyen Köşk 'Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü' arazisi içindedir ve Enstitü Atatürk'ün 1920'li yıllarda gösterdiği Türk Tarımın ileri tekniklerle donatılması amacı doğrultusunda bilim, hizmet ve nitelikli materyal üretim amaçlı hizmetlerini sürdürmektedir.